როდის არის საჭირო ტომოგრაფია და რას უნდა ელოდოთ კვლევისგან?

როდის არის საჭირო ტომოგრაფია და რას უნდა ელოდოთ კვლევისგან?
 
როცა რაღაც გვტკივა ან უცნაური სიმპტომი გვაწუხებს, ბუნებრივია, გვინდა ვიცოდეთ, რა ხდება ჩვენს სხეულში. ამის გარკვევა მხოლოდ გარეგანი ნიშნებით ყოველთვის არ არის შესაძლებელი. სწორედ ასეთ დროს შეიძლება ექიმმა ტომოგრაფიული კვლევა დაგვინიშნოს — კვლევა, რომელიც სხეულის შიგნით არსებული ორგანოებისა და ქსოვილების უფრო დეტალურად დანახვაში ეხმარება.
ტომოგრაფიის რამდენიმე სახეობა არსებობს და ყველა მათგანი ერთნაირი პრინციპით არ მუშაობს. ყველაზე ხშირად გვხვდება კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT) და მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა (MRI). რომელი მეთოდი იქნება საჭირო, ამას ექიმი სიმპტომებისა და კონკრეტული სამედიცინო მდგომარეობის მიხედვით განსაზღვრავს.
როგორ ტარდება ტომოგრაფიული კვლევა?
თუ ტომოგრაფიას პირველად იკეთებთ, პროცედურა შეიძლება ცოტა უჩვეულოდ მოგეჩვენოთ, თუმცა, როგორც წესი, საკმაოდ მარტივია.
კომპიუტერული ტომოგრაფიის დროს პაციენტი სპეციალურ მოძრავ მაგიდაზე წვება. მაგიდა ნელა შედის დიდი რგოლის ფორმის აპარატში, რომელიც სხეულის სხვადასხვა მხრიდან იღებს გამოსახულებებს. შემდეგ კომპიუტერი ამ ინფორმაციას ამუშავებს და სხეულის შრეების დეტალურ სურათს ქმნის.
კვლევის დროს ძირითადად უძრავად ყოფნაა საჭირო. ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება რამდენიმე წამით სუნთქვის შეკავებაც მოგთხოვონ. თავად პროცედურა, როგორც წესი, დიდხანს არ გრძელდება, რაც CT-ის ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობაა.
როდის შეიძლება დაგჭირდეთ ტომოგრაფია?
ტომოგრაფია სხვადასხვა მიზეზით ინიშნება და მხოლოდ ერთი კონკრეტული სიმპტომისთვის არ გამოიყენება. ექიმი გადაწყვეტილებას თქვენი ჩივილების, ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და უკვე ჩატარებული გამოკვლევების მიხედვით იღებს.
კვლევა შეიძლება საჭირო გახდეს:

• ტრავმის შემდეგ — მაგალითად, ავარიის ან ძლიერი დარტყმის დროს;
• თავის პრობლემებისას — თავის ქალისა და ტვინის გარკვეული ცვლილებების შესაფასებლად;
• მუცლის ტკივილის დროს — როდესაც ექიმს უფრო დეტალური ინფორმაციის მიღება სჭირდება;
• ფილტვებისა და გულმკერდის პრობლემებისას — სხვადასხვა ცვლილების დასათვალიერებლად;
• ძვლებისა და ხერხემლის დაზიანებისას — განსაკუთრებით რთული მოტეხილობების შესაფასებლად;
• სიმსივნური დაავადებების დროს — დაავადების მდგომარეობისა და გავრცელების შესაფასებლად.

მაგალითად, თავის ტვინის ტომოგრაფია შეიძლება საჭირო გახდეს თავის ტრავმის შემდეგ, როცა ექიმს სწრაფად სჭირდება თავის ქალისა და ტვინის მდგომარეობის შეფასება. სხვა შემთხვევაში კი, მაგალითად, მუცლის გარკვეული პრობლემების დროს, შესაძლოა ნაწლავების კომპიუტერული ტომოგრაფია გახდეს საჭირო.
ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მსგავსი ჩივილის მქონე ყველა ადამიანს ტომოგრაფია სჭირდება. თავის ან მუცლის ტკივილი თავისთავად არ არის საკმარისი მიზეზი კვლევის ჩასატარებლად — გადაწყვეტილებას ექიმი იღებს.
რა არის კონტრასტული ტომოგრაფია?
ზოგჯერ ჩვეულებრივი კომპიუტერული ტომოგრაფია ექიმისთვის საკმარისი ინფორმაცია არ არის. თუ გარკვეული ორგანოს, სისხლძარღვის ან ქსოვილის უფრო მკაფიოდ დანახვაა საჭირო, შეიძლება კვლევის დროს კონტრასტული ნივთიერება გამოიყენონ.
კონტრასტი ექიმს გამოსახულებაზე კონკრეტული უბნების უკეთ გარჩევაში ეხმარება. ის შეიძლება ვენაში შეიყვანონ ან, კვლევის სახეობიდან გამომდინარე, პირის საშუალებით მიიღონ. თუმცა კონტრასტი ყველა კვლევისთვის აუცილებელი არ არის.
თუ კონტრასტული კვლევა გაქვთ დაგეგმილი, ექიმს წინასწარ უთხარით, გქონიათ თუ არა ადრე მასზე რაიმე რეაქცია. ასევე მნიშვნელოვანია აცნობოთ თირკმელებთან დაკავშირებული პრობლემების, მიღებული მედიკამენტებისა და სხვა მნიშვნელოვანი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ.
კონტრასტის შეყვანისას ზოგიერთ ადამიანს შეიძლება მცირე ხნით სხეულში სითბოს შეგრძნება ან პირში უცნაური გემო გაუჩნდეს. ეს შეგრძნებები, როგორც წესი, მალევე ქრება.
CT და MRI ერთი და იგივეა?
არა. ორივე კვლევა სხეულის შიგნით არსებული მდგომარეობის შეფასებაში გვეხმარება, მაგრამ მათი შესაძლებლობები და მუშაობის პრინციპი განსხვავებულია.
კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT) რენტგენულ სხივებს იყენებს და მისი ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობა სისწრაფეა. მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI) კი მაგნიტური ველისა და რადიოსიხშირული ტალღების გამოყენებით მუშაობს და რენტგენულ გამოსხივებას არ იყენებს. ის განსაკუთრებით კარგად აჩვენებს რბილ ქსოვილებს.
ამიტომ კითხვაზე — „CT ჯობია თუ MRI?“ — ერთი პასუხი არ არსებობს. ექიმი იმ კვლევას არჩევს, რომელიც კონკრეტულ შემთხვევაში საჭირო ინფორმაციას უკეთ მიაწვდის.
ბავშვების ტომოგრაფია — როდის არის საჭირო?
ბავშვების ტომოგრაფია საჭიროების შემთხვევაში ტარდება, თუმცა ექიმი წინასწარ აფასებს, რამდენად აუცილებელია კვლევა. ამის ერთ-ერთი მიზეზი ის არის, რომ CT რენტგენულ გამოსხივებას იყენებს.
თუ ექიმს კონკრეტულ კითხვაზე პასუხის მიღება ულტრაბგერითი კვლევით ან MRI-ით შეუძლია, შესაძლოა სწორედ ეს მეთოდი შეარჩიოს. თუ CT ნამდვილად საჭიროა, კვლევა ბავშვის ასაკისა და სხეულის ზომის შესაბამისი რეჟიმით ტარდება.
პატარა ბავშვებისთვის ზოგჯერ რთულია კვლევის დროს უძრავად ყოფნა. ასეთ შემთხვევაში საჭირო დამატებით ღონისძიებებს ექიმი განსაზღვრავს.
ტომოგრაფია მხოლოდ CT-ს არ ნიშნავს
„ტომოგრაფია“ ერთი კონკრეტული კვლევის სახელწოდება არ არის. არსებობს სხვადასხვა ტიპის ტომოგრაფიული კვლევა და მათი დანიშნულებაც განსხვავებულია.
მაგალითად, ოპტიკური ტომოგრაფია სინათლის გამოყენებით ქსოვილების შრეების შეფასებას ემსახურება და ხშირად თვალის კვლევებში გამოიყენება. მისი მუშაობის პრინციპი CT-ისგან განსხვავებულია.
არსებობს მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიაც, რომელიც რენტგენულ სხივებს არ იყენებს. ამიტომ, თუ ექიმმა ტომოგრაფია დაგინიშნათ, კარგი იქნება ზუსტად გაარკვიოთ, რომელი კვლევა გჭირდებათ და რა მიზეზით.
როგორ მოვემზადოთ ტომოგრაფიისთვის?
მომზადება კვლევის ტიპზეა დამოკიდებული. ჩვეულებრივი, უკონტრასტო CT-ის შემთხვევაში ხშირად განსაკუთრებული მომზადება საჭირო არ არის. თუ კვლევა კონტრასტით ტარდება, კლინიკამ შეიძლება წინასწარ გარკვეული წესების დაცვა გთხოვოთ, მაგალითად, გარკვეული დროით საკვების მიღების შეზღუდვა.
კვლევამდე აუცილებლად აცნობეთ სამედიცინო პერსონალს:

• გაქვთ თუ არა თირკმელებთან დაკავშირებული პრობლემა;
• გქონიათ თუ არა ადრე რეაქცია კონტრასტულ ნივთიერებაზე;
• რა მედიკამენტებს იღებთ;
• ხართ თუ არა ორსულად ან არსებობს თუ არა ორსულობის ალბათობა.
• თუ ადრე გაკეთებული გაქვთ CT, MRI, რენტგენი ან სხვა კვლევა, მათი პასუხების წაღებაც სასარგებლოა. ძველი და ახალი შედეგების შედარება ექიმს ცვლილებების უკეთ შეფასებაში ეხმარება.

რა ღირს ტომოგრაფია?
ტომოგრაფიის ფასი განსხვავებულია. ღირებულება დამოკიდებულია გამოსაკვლევ უბანზე, კვლევის ტიპზე, კონტრასტის გამოყენებასა და კონკრეტულ სამედიცინო დაწესებულებაზე.
კვლევაზე ჩაწერამდე სასურველია რამდენიმე დეტალი წინასწარ დააზუსტოთ: შედის თუ არა ფასში კონტრასტული ნივთიერება, ექიმის დასკვნა და სხვა დამატებითი მომსახურებები, ასევე როდის იქნება პასუხი მზად.
სამედიცინო მომსახურების მოძიებისა და პირობების შედარება servisebi.ge-ზე შეგიძლიათ, სადაც ტომოგრაფიისა და სხვა დიაგნოსტიკური კვლევების გარდა, სხვადასხვა სპეციალისტისა და სამედიცინო მომსახურების მოძიებაც არის შესაძლებელი. მაგალითად, შეგიძლიათ იპოვოთ ოჯახის ექიმი, პედიატრი, ლაბორატორია, სტომატოლოგიური კლინიკა, ექთანი ბინაზე გამოძახებით და სხვა სერვისები.
აუცილებელია თუ არა ტომოგრაფიის გაკეთება?
არა, ყველა ჩივილის დროს ტომოგრაფია საჭირო არ არის. ზოგ შემთხვევაში ექიმისთვის საკმარისი შეიძლება იყოს რენტგენი, ულტრაბგერითი კვლევა ან სხვა მეთოდი.
მეორე მხრივ, თუ ექიმმა CT კონკრეტული მიზეზით დაგინიშნათ, კვლევის თვითნებურად გადადებაც არ არის კარგი გადაწყვეტილება. კომპიუტერული ტომოგრაფია რენტგენულ გამოსხივებას იყენებს, ამიტომ მისი ჩატარება მაშინ არის მიზანშეწონილი, როცა მიღებული ინფორმაცია პაციენტის მდგომარეობის შეფასებისთვის ნამდვილად საჭიროა.
საბოლოოდ მთავარი კითხვა ასეთია: რა უნდა გაიგოს ექიმმა და რომელი კვლევა მისცემს ამისთვის ყველაზე ზუსტ ინფორმაციას?
სწორედ ამის მიხედვით ირჩევა CT, MRI, ულტრაბგერითი კვლევა თუ სხვა მეთოდი. ტომოგრაფია თანამედროვე მედიცინაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კვლევაა. მისი დახმარებით ექიმს სხეულის შიდა სტრუქტურების უფრო დეტალურად დანახვა და სხვადასხვა ცვლილების შეფასება შეუძლია. CT-ის ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობა კი სისწრაფეა, რის გამოც ის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზოგიერთ გადაუდებელ სიტუაციაში.
თუმცა ტომოგრაფია ყველა პრობლემის პასუხი არ არის. ამიტომ კვლევის არჩევისას მხოლოდ ფასი ან ხელმისაწვდომობა არ უნდა იყოს მთავარი. მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რის გასარკვევად გვჭირდება კვლევა და რატომ შეარჩია ექიმმა სწორედ ეს მეთოდი. ასე უფრო მარტივად მივიღებთ საჭირო ინფორმაციას და თავიდან ავიცილებთ არასაჭირო კვლევებს.